- Inleiding
- Toegankelijke gps-systemen voor blinden
- Positieve en negatieve punten van beide systemen
- Doelgroep
- Conclusie
Inleiding
Gps (Global Positioning System) is een elektronisch systeem voor plaatsbepaling. Gps is ontwikkeld en opgezet door het Amerikaanse leger, maar is sinds 2000 ook opengesteld voor het publiek. Het systeem bestaat uit 24 satellieten die in een vaste baan rond de aarde cirkelen. Elke satelliet stuurt een specifiek signaal uit dat ontvangen wordt door een gps-ontvanger. Als de ontvanger een signaal ontvangt van minimaal 3 satellieten, dan kan de plaats op aarde waar de ontvanger zich bevindt, bepaald worden. Door de plaatsbepaling van de gps-ontvanger te combineren met de gegevens van een wegenkaart en een stratenatlas kan een automatisch navigatiesysteem gebouwd worden.
Gps geeft informatie over straatnamen en interessante plaatsen (winkels, hotels, restaurants, ...) en duidt visueel en met spraakweergave aan waar er moet afgeslagen worden. Op die manier gidst gps iemand van plaats A naar plaats B.
Een standaard gps lijkt op het eerste gezicht een gedroomd hulpmiddel om blinden te helpen bij verplaatsingen op de openbare weg. Maar een standaard gps kan niet zonder meer gebruikt worden door blinden omdat o.a. bij het ingeven van adressen (vertrekpunt en bestemming) uitsluitend gebruik kan gemaakt worden van tekst. Om gps toegankelijk te maken voor blinden zijn er aanpassingen of specifieke ontwerpen nodig.
Toegankelijke gps-systemen voor blinden
Op dit ogenblik zijn er twee gps-modellen op de Belgisch-Nederlandse markt toegankelijk voor blinden omwille van spraakweergave van alle bedieningselementen.
Trekker is de enige Nederlandstalige gps die specifiek voor blinden ontworpen is. De Trekker maakt gebruik van een standaard palmcomputer (pda of elektronische zakagenda) waarop de Trekker-software zorgt voor de navigatiefuncties, de spraakweergave en de toegankelijke bediening voor blinden. Naast de palmcomputer en de Trekker-software bevat het geheel een herlaadbare batterij, een gps-ontvanger, een luidsprekertje en een aanraakscherm waarover een toetsenbordje kan geschoven worden om het als blinde makkelijk te kunnen bedienen. Alle onderdelen zijn gemonteerd op een schouderriem. Een compleet systeem met een Belgisch stratenplan kost € 2.200 (richtprijs).
Het KOC testte de Nederlandse versie 2.6 gedurende 6 weken. Ondertussen is versie 2.7 van de Trekker ook in het Nederlands beschikbaar. Belangrijkste verschil tussen de geteste versie en de nieuwste versie 2.7 is dat deze laatste over een draadloze Bluetooth gps-ontvanger beschikt, die uitgerust is met een sterkere antenne. Versie 2.7 heeft ook geen extra batterij meer, het geheel is lichter en de autonomie bedraagt ongeveer 5 uur. Meer informatie is te vinden in Vlibank en op de site van de producent HumanWare: www.humanware.com.
Figuur: Trekker
Talk ’N Walk is een gps voor blinden, samengesteld uit standaard consumentenproducten: een Symbian-gsm met Bluetooth (Nokia 6670), een Bluetooth gps-ontvanger (Emtac) en gps-software (WayFinder). Verder is de gsm uitgerust met een gsm-schermuitleesprogramma (Talks), dat zorgt voor de toegankelijkheid van alle gebruikte software, dus ook van het gps-pakket WayFinder. Talks maakt de inhoud van het scherm via spraakweergave toegankelijk. Alle functies van de gsm en de gps-software zijn hierdoor bruikbaar voor iemand die het scherm niet kan zien. De noodzakelijke wegeninformatie wordt, wanneer nodig, via een gprs-verbinding (info bij uw gsm-netwerkprovider) in de gsm geladen. Deze oplossing kost € 1.050 (exclusief de transmissiekost voor het ophalen van de kaartinformatie via gprs). Gprs staat voor General Packet Radio Services en is een techniek voor het snel doorsturen van data (gegevens zoals kaartinfo en foto’s) via het gsm-netwerk.
Meer informatie over de Talk ’N Walk is te vinden in Vlibank: www.vlibank.be.
Figuur: Talk 'N Walk
Naast de twee hierboven beschreven gps-systemen kennen we nog 2 andere producten:
- de StreetTalk (Freedom Scientific: http://www.freedomscientific.com/fs_products/StreetTalk.asp) en
- BrailleNote GPS (Humanware: http://www.humanware.com/Products/Notetakers/BrailleNoteGPS.asp)
Beide zijn echter niet in een Nederlandse versie beschikbaar.
Sterke en zwakke punten van gps-systemen voor blinden
De hierna geformuleerde bespreking gaat over de Trekker en de Talk ‘N Walk en is gebaseerd op:- eigen testwerk over een periode van zes weken als ziende hulpmiddelenconsulenten
- opinies en gebruikersindrukken verzameld op een ‘KOC-expertdag mobiliteit’
- ervaringen gevonden op een Nederlandstalige site van Trekker-gebruikers: http://jaapvanlelieveld.xs4all.nl/trekker.htm
- contacten met enkele blinden die het systeem uitgeprobeerd hebben
| Sterke punten | Zwakke punten |
|---|---|
| goed verstaanbaar Nederlands | Franse en Nederlandse straatnamen worden door elkaar gebruikt (Brussel) |
| goed werkbare dekking (1) buiten de stad | geen werkbare dekking in steden; getest in Leuven en Brussel |
| behoorlijke werking in rijdende modus, voldoende om zich goed te oriënteren; in een bus of taxi geeft de Trekker straten, kruispunten en belangrijke punten (o.a. vooraf ingestelde bushaltes) aan | stratenplan is op auto’s gericht, voetwegen zijn niet opgenomen |
| route kan op voorhand (rustig) doorlopen worden om een verkenning te doen en de weg naar de bestemming zoveel mogelijk te memoriseren | Trekker moet ook bij niet-gebruik bijna dagelijks opgeladen worden. De batterij is leeg na 5 dagen en de Trekker software is gewist: opnieuw installeren is noodzakelijk Talk ’N Walk: zéér beperkte autonomie van ongeveer 1 uur |
| alle zijstraten worden door de Trekker benoemd zodat men de omgeving beter kan leren kennen, meer afwijkingen van de route mogelijk zijn en de gebruiker zich een betere oriëntatie eigen kan maken | |
| Lange aanleerperiode |
(1): Dekking: term om het contact met satellieten te omschrijven. Er is contact met minimum 3 satellieten noodzakelijk opdat het apparaat een eerste, ruwe plaatsbepaling kan maken.
Ter info: de gps-systemen hebben een nauwkeurigheid van 5 à 10 meter. Dit betekent dat het gps-systeem iemand tot in de nabijheid van een woning brengt, maar niet exact tot aan de voordeur. De gebruiker moet deze beperking van het systeem aankunnen.
Let op: er is een verborgen kost voor het Talk ’N Walk-systeem vanwege de noodzakelijke gprs-verbinding voor het ophalen van wegenkaarten. De relatief korte testperiode (drietal uren) met dit apparaat heeft ons 9,05 euro gekost via een Pay&Go herlaadkaart van Proximus.
Doelgroep
Gps is een navigatiehulpmiddel dat de persoon begeleidt op zijn/haar parcours. Gps is aanvullend op mobiliteitshulpmiddelen (witte stok, blindengeleidehond). Ondersteuning bij navigatie is nodig voor personen met een visuele handicap die zelfstandig (alleen) op stap willen gaan.
De gebruiker moet tevens:
- over een goede basismobiliteit beschikken, d.w.z. kunnen stoklopen of met een blindengeleidehond kunnen lopen;
- over feeling voor high-tech apparatuur beschikken, d.w.z. gebruik maken van hoogtechnologische apparaten zoals computer, gsm, ...;
- kunnen leven met de nauwkeurigheid van 5 à 10 meter van de plaatsbepaling.
Conclusie
Gps is een veelbelovend navigatiehulpmiddel dat de mobiliteit/zelfstandigheid van de persoon met een visuele handicap kan verhogen.
Het al dan niet doelmatig zijn van de gps is afhankelijk van de individuele situatie (platteland t.o.v. stad). Het aanvaarden van de mindere accuraatheid is een individuele keuze. De noodzaak en de gebruiksfrequentie om een terugbetaling te verantwoorden, dienen individueel te worden aangetoond.